Radio Neapolis 90.8 ΑΚΟΥΣΤΕ ΖΩΝΤΑΝΑ

Το έθιμο του «κουρμπανιού» στο Καλαμπάκι

Αναρτήθηκε στις 11/01/2020

Μορφωτικός Πολιτιστικός Σύλλογος Κλαλαμπακίου Δράμας

Οι κάτοικοι του Καλαμπακίου, τηρώντας την παράδοση των προγόνων τους που καταγόταν από το Κρυόνερο της Ανατολικής Θράκης, κάθε χρόνο στις 18 Ιανουαρίου – από το 1922 και  χωρίς διακοπή στο πέρασμα των χρόνων- πραγματοποιούν το έθιμο του «κουρμπανιού». Όποιες κι αν είναι οι καιρικές συνθήκες το έθιμο πραγματοποιείται χάρη στο μεράκι και την αγάπη των εθελοντών και των μελών του Μορφωτικού Πολιτιστικού Συλλόγου, των «κουρμπαντζήδων».

 Έτσι και φέτος, παρά τη σφοδρή χιονόπτωση την ημέρα της «γύρας» στο χωριό, όλα τα σπίτια άνοιξαν το Σάββατο 5 Ιανουαρίου τις πόρτες τους για να προσφέρουν για το κουρμπάνι. Οι κουρμπαντζήδες αψηφώντας το χιόνι, το κρύο και την παγωνιά γύρισαν το χωριό πόρτα- πόρτα συνεχίζοντας  την παράδοση που τους κληροδοτήθηκε .

 Την Κυριακή 13 Ιανουαρίου το πρωί ανταποκρινόμενοι στο ετήσιο ραντεβού για τον καθαρισμό και την ετοιμασία του χώρου που γίνεται το κουρμπάνι , χωρίς να πτοηθούν από το χιόνι και τον πάγο που υπήρχε στον αύλιο χώρο της εκκλησίας, ετοίμασαν το χώρο κι ας απαιτήθηκε διπλός και τριπλός κόπος γιατί έπρεπε πρώτα με φτυάρια να καθαριστεί το χιόνι για να διασφαλιστεί η πρόσβαση .

Συνεχίζουμε τη διαδικασία της ετοιμασίας και τις επόμενες μέρες,  για να μπορέσουν όλοι να μετέχουν στο μεγαλύτερο πανηγύρι του νομού μας και να μοιραστούν μαζί μας τη φλόγα της παράδοσης μας που εξακολουθεί να ζεσταίνει τις καρδιές των νέων ανθρώπων κάθε ηλικίας σχεδόν έναν αιώνα τώρα .

Σας περιμένουμε να γιορτάσουμε και να τιμήσουμε τον Άγιο Αθανάσιο με το δικό μας μοναδικό τρόπο στο Καλαμπάκι, στις 17 & 18 Ιανουαρίου.

Ιστορικό του εθίμου

Σύμφωνα με την παράδοση, ο Θεός κάθε χρόνο, το ξημέρωμα της γιορτής του Αγίου Αθανασίου, έστελνε στο προαύλιο του ναού των Κρυονεριτών ένα ελάφι, το οποίο αφού ξεκουραζόταν, «θυσιαζόταν» με την ευλογία του ιερέα νωρίς το πρωί της γιορτής από τους «κουρμπαντζήδες», οι οποίοι το μαγείρευαν και στη συνέχεια το μοίραζαν σε όλους τους κατοίκους.
Μια χρονιά που τα χιόνια ήταν πολλά, το ελάφι άργησε να έρθει και οι «κουρμπαντζήδες» θορυβημένοι από την καθυστέρηση, επέσπευσαν τη θυσία χωρίς να το αφήσουν να ξεκουραστεί, όπως το έθιμο απαιτούσε. Έκτοτε το ελάφι δεν ξαναφάνηκε ίσως γιατί, όπως πίστευαν οι Κρυονερίτες, ο Θεός θύμωσε μαζί τους επειδή δεν τήρησαν τους κανόνες της θυσίας . Από τότε, στη θέση του ελαφιού χρησιμοποιούσαν ταύρο ή αγελάδα.

Το κουρμπάνι στο Καλαμπάκι
Το έθιμο ήρθε αυτούσιο στο Καλαμπάκι από τους Κρυονερίτες πρόσφυγες και γινόταν κάθε χρόνο με ευθύνη των «κουρμπαντζήδων».  Με τα χρόνια το χωριό μεγάλωνε και οι κάτοικοί του, ανεξάρτητα από την καταγωγή τους, διαφύλαξαν το κουρμπάνι θεωρώντας το πανηγύρι του Αγίου Αθανασίου το μεγαλύτερο γεγονός στην κοινωνική ζωή του χωριού. Το 1979 ιδρύεται από τους κατοίκους του Καλαμπακίου ο Μορφωτικός Πολιτιστικός Σύλλογος και περνά στα χέρια του η ευθύνη της διάσωσης και διατήρησης των τοπικών εθίμων και παραδόσεων.

Αρχικά συγκροτείται, με την επιμέλεια και συμμετοχή του Μορφωτικού Πολιτιστικού Συλλόγου, επιτροπή κουρμπανιού. Η συμμετοχή στην ομάδα αυτή είναι εθελοντική και  ελεύθερη -όποιος έχει το μεράκι και την αγάπη για το έθιμο.. Κάθε χρόνο όλο και περισσότερα άτομα συμμετέχουν μικροί και μεγάλοι, παλιοί και νέοι.  Υπάρχουν άνθρωποι που για τριάντα και πλέον χρόνια δίνουν τις μέρες αυτές τον καλύτερο εαυτό τους για να γίνει το έθιμο.

Το κουρμπάνι βήμα-βήμα

Η προετοιμασία

Πρώτα απ’ όλα πρέπει να ετοιμαστεί ο χώρος που θα γίνει το κουρμπάνι. Τα καζάνια πλένονται και όσα χρειάζονται γάνωμα γανώνονται, τα φλόγιστρα που θα ανάψουν συντηρούνται και ελέγχονται, ο χώρος καθαρίζεται και ασβεστώνεται, τα ξύλα που χρειάζονται για την φωτιά συγκεντρώνονται, το σπιτάκι που γίνεται το ξεψάχνισμα του κρέατος στήνεται και κάθε λεπτομέρεια ελέγχεται δυό και τρεις φορές ώστε όλα να γίνουν όπως πρέπει. Κάθε εργασία είναι εθελοντική και όλα τα απαραίτητα υλικά προσφέρονται από κατοίκους και επαγγελματίες του Καλαμπακίου.

Η «γύρα» στο χωριό

Οι «κουρμπαντζήδες» και τα μέλη του συλλόγου συγκεντρώνουν από όλους τους κατοίκους προσφορές σε σιτάρι, καλαμπόκι ή χρήματα. Η καθιερωμένη «γύρα» στο χωριό γίνεται συνήθως το πρώτο Σάββατο ή Κυριακή μετά τη γιορτή του Αι-Γιάννη. Το πρωί, συγκεντρώνονται όλοι οι εθελοντές κάθε ηλικίας και ξεκινούν πεζοί, με αγροτικά αυτοκίνητα να τους συνοδεύουν για να φορτώνουν τις προσφορές σε καλαμπόκι.Με κέφι και χτυπώντας τους τενεκέδες γυρνάνε όλο το χωριό, πόρτα-πόρτα, σε όλα ανεξαιρέτως τα σπίτια ζητώντας τη συνδρομή των κατοίκων για να γίνει το κουρμπάνι.

 Με τα χρήματα που συγκεντρώνονται και την πώληση του καλαμποκιού που προσφέρθηκε αγοράζονται οι αγελάδες που θα χρησιμοποιηθούν. Το στάρι που προσφέρεται θα γίνει πλιγούρι την παραμονή από τους κουρμπαντζήδες για να βράσει με το κρέας .  Σήμερα με την αύξηση του πληθυσμού του Καλαμπακίου ένα ζώο δεν είναι αρκετό, γι’ αυτό χρησιμοποιούνται τέσσερα ή και περισσότερα.

Τα ζώα επιλέγονται προσεκτικά με την παρουσία κτηνίατρου και στη συνέχεια οδηγούνται στο σφαγείο. Δείγματα στέλνονται για έγκριση της ποιότητας του κρέατος . Οι μοσχαροκεφαλές δε θα χρησιμοποιηθούν στην παρασκευή του κουρμπανιού, αλλά θα βγουν σε λαχειοφόρο αγορά από το Σύλλογο την ημέρα του κουρμπανιού.

Η παραμονή της γιορτής

Την παραμονή της γιορτής, στο προαύλιο της εκκλησίας,ξεκινά από το πρωί η προετοιμασία. Οι ρυθμοί είναι ιλιγγιώδεις γιατί όλα πρέπει να ‘να ι στη θέση τους, στην ώρα τους. Ο χώρος ετοιμάζεται, τα καζάνια που έχουν ήδη πλυθεί και γανωθεί παίρνουν τη θέση του πάνω από τα φλόγιστρα, τα ξύλα που θα χρησιμοποιηθούν για τα εξωτερικά καζάνια μπαίνουν στη θέση τους.  Αργά το πρωί γίνεται το  σπάσιμο και το «λίχνισμα» του σταριού,  ώστε το πλιγούρι να είναι έτοιμο για να μπει στα καζάνια

Το απόγευμα οι καμπάνες χτυπούν και μετά τον μέγα εσπερινό γίνεται η περιφορά της εικόνας. Την εικόνα σηκώνουν και πλαισιώνουν τα χορευτικά τμήματα του Μορφωτικού Πολιτιστικού Συλλόγου.

Αμέσως μετά τα μέλη του Δ.Σ. με τη συνοδεία ζουρνάδων γυρνούν την αγορά του Καλαμπακίου και δίνουν έτσι το έναυσμα για το γλέντι που θα διαρκέσει δυο μέρες και θα γεμίσει όλες τις ταβέρνες του Καλαμπακίου με κόσμο που διασκεδάζει.Παράλληλα, οι προετοιμασίες συνεχίζονται.. Αργά το απόγευμα το κρέας τεμαχίζεται και μπαίνει στα καζάνια για να βράσει όλη νύχτα.

Στις 11.30 το βράδυ είναι η ώρα «να μπει φωτιά στα καζάνια» και η διαδικασία ξεκινάει…

Η νύχτα και το ξημέρωμα

Η νύχτα είναι μέρα για τους ανθρώπους που δουλεύουν πυρετωδώς στο «κουρμπάνι» . Τα κρέας βράζει όλη νύχτα και οι κουρμπαντζήδες είναι επί ποδός συνέχεια για να φροντίζουν να υπάρχει φωτιά στα καζάνια που βρίσκονται στον εξωτερικό χώρο, να προσέχουν τα  φλόγιστρα, να ξαφρίζουν το κρέας. Όλη νύχτα κυλάει με δουλειά, πειράγματα και κέφι που αποτελεί το κύριο συστατικό της συνταγής για ένα καλό κουρμπάνι. Το ξημέρωμα βρίσκει τους κουρμπαντζήδες να έχουν ολοκληρώσει το βράσιμο του κρέατος.

Τώρα είναι η ώρα για το ξεψάχνισμα, πρέπει δηλαδή, να αφαιρεθούν τα κόκαλα και το λίπος και το κρέας να τεμαχιστεί σε μικρά κομμάτια για να είναι έτοιμο να μοιραστεί ως πρώτος μεζές μετά το πέρας της θείας λειτουργίας.Δουλειά επίπονη και δύσκολη.

 Ο ζωμός που έμεινε φιλτράρεται για να είναι καθαρός από μικρά κομματάκια κόκαλου και λίπος και ξαναμπαίνει στα καζάνια για να δεχτεί σε λίγο το πλιγούρι.

Το πρωί της γιορτής

Νωρίς το πρωί οι καμπάνες χτυπούν καλώντας τον κόσμο στη θεία λειτουργία. Αμέσως μετά, καθώς ο κόσμος βγαίνει από την εκκλησία, τα μέλη του Συλλόγου έχουν ετοιμάσει και προσφέρουν σε όλους τον πρώτο μεζέ: λίγο κρέας και ένα ποτηράκι τσίπουρο. Οι ζουρνάδες αρχίζουν να παίζουν και τα χορευτικά τμήματα του συλλόγου σέρνουν το χορό πάνω στην πλατεία, όπου όλος ο κόσμος θα μπει να χορέψει. Λέγεται μάλιστα, πως όποιος χορέψει εκείνη τη μέρα θα «βγάλει πλιά», θα γεννήσουν δηλαδή οι κότες και τα ζωντανά του.

Το πανηγύρι ξεκίνησε πια, ο κόσμος γλεντάει και όλοι περνούν για έναν καλό μεζέ και τσίπουρο στην υπαίθρια καντίνα που στήνει ο Πολιτιστικός με τους εθελοντές του για να μπορέσει να εξασφαλίσει τα απαραίτητα έσοδα. Μέσα στο κουρμπάνι, τίποτα δεν έχει χαλαρώσει, το πλιγούρι μπαίνει στα καζάνια για βράσει στο ζωμό του κρέατος και τώρα πια, χρειάζονται χέρια πολλά για να γυρνάνε συνεχώς το πλιγούρι πάνω από τη φωτιά για να μην «πιάσει».

‘Εξω το γλέντι συνεχίζεται χωρίς σταματημό.  Αργά το μεσημέρι, στις 3 η ώρα τα όργανα σταματούν για λίγο. Είναι η στιγμή που ο ιερέας θα ευλογήσει το κουρμπάνι για να ξεκινήσει το μοίρασμα στους κατοίκους του χωριού και σε όλους τους παρευρισκόμενους.

Ένας, ένας, με υπομονή περνούν από τον προαύλιο χώρο για να πάρουν το κουρμπάνι, κρέας και πλιγούρι. Η διανομή θα συνεχιστεί για ώρες, μέχρι να πάρει και ο τελευταίος, μέχρι να μοιραστεί όλο το κρέας, όλο το πλιγούρι. Τότε μόνο είναι η στιγμή που οι κουρμπαντζήδες θα πάρουν μιαν ανάσα, θα αφεθούν στο γλυκό ήχο του ζουρνά, στο ρυθμικό χτύπημα του νταουλιού…..

Το γλέντι θα συνεχιστεί το βράδυ στις ταβέρνες. Ένας Αη Θανάσης ακόμα πήγε καλά. Για τα μέλη του Πολιτιστικού Συλλόγου δεν τέλειωσε ακόμα, θα τελειώσει όταν όλα καθαριστούν και μπουν πάλι στη θέση τους, για να περιμένουν τον επόμενο χρόνο να τιμήσουν τον Άγιο με τον τρόπο που έμαθαν γενιά με γενιά, παππούς με εγγόνι, έτσι όπως πιάνεται το νήμα της ιστορίας, η κλωστή της παράδοσης.

Για το Δ.Σ του Μορφωτικού Πολιτιστικού Συλλόγου Καλαμπακίου

          

ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΝΕΑ
Αναρτήθηκε 12 Ιανουαρίου 2021 ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΑΒΑΛΑΣ – MONO ΧΑΜΟΓΕΛΑ και selfie μετά από 460 εμβολιασμούς εργαζομένων Αναρτήθηκε 12 Ιανουαρίου 2021 Θραύση κάνει η «φούντα» εν μέσω καραντίνας… νέα σύλληψη στη Θεσ/νικη από την Ασφάλεια Καβάλας Αναρτήθηκε 12 Ιανουαρίου 2021 ΣΥΝΕΒΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟ – Άνθισαν πρόωρα οι αμυγδαλιές Αναρτήθηκε 11 Ιανουαρίου 2021 ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΑΒΑΛΑΣ – Μετά από 1 μήνα στην Εντατική ο Δημήτρης ο νοσηλευτής, άρχισε να έχει διαύγεια και να επικοινωνεί Αναρτήθηκε 11 Ιανουαρίου 2021 Αλλάζει ο καιρός από την Τετάρτη… Αναρτήθηκε 11 Ιανουαρίου 2021 Συλλυπητήρια μηνύματα για για την απώλεια της Ελένης Καπλανίδου – Δρυμάλα Αναρτήθηκε 11 Ιανουαρίου 2021 Πρώτα μέλημα Μουριάδη – Αγγελίδη στον Πολιτισμό, η έναρξη λειτουργίας του «κοσμήματος» του πολυχώρου της ροζ καπναποθήκης (φωτορεπορτάζ) Αναρτήθηκε 11 Ιανουαρίου 2021 Οι ευχές όλων μας για γρήγορη ανάρρωση του «Captain» της Καβάλας Αναρτήθηκε 11 Ιανουαρίου 2021 ΚΑΒΑΛΑ – Προχωρούν εν μέσω καραντίνας τα διόδια του Αγίου Ανδρέα Αναρτήθηκε 9 Ιανουαρίου 2021 Ο νυν Δήμαρχος Θάσου για τον τέως : «Διεκδικεί και ρόλο επιδημιολόγου;» Αναρτήθηκε 9 Ιανουαρίου 2021 O Αντιπεριφερειάρχης Καβάλας με τους Σαμαρείτες στο παζάρι στην καμπάνια εμβολιασμού Αναρτήθηκε 8 Ιανουαρίου 2021 Νέες χρηματοδοτήσεις της Περιφέρειας ΑΜΘ για τους ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη και το Νοσοκομείο Δράμας Αναρτήθηκε 8 Ιανουαρίου 2021 Η διαδικασία εμβολιασμού στο Νοσοκομείο Καβάλας (Το ιατρικό έντυπο, η αναμονή των 20 λεπτών…) Εμβολιάστηκαν ο Διοικητής Κ. Κλειτσιώτης και η Πρόεδρος των εργαζομένων Κ.Πετράκη Αναρτήθηκε 8 Ιανουαρίου 2021 Με ΠΑΠΙΓΙΟΝ προσήλθε ο πρώτος γιατρός που εμβολιάστηκε στο Νοσοκομείο Καβάλας Αναρτήθηκε 7 Ιανουαρίου 2021 Η Energean ολοκλήρωσε την εξαγορά του Block 2 στο Ιόνιο Πέλαγος Αναρτήθηκε 5 Ιανουαρίου 2021 Ένας Δήμαρχος με αυξημένη αισθητική! Αναρτήθηκε 4 Ιανουαρίου 2021 Χταπόδι 5 κιλών το πρώτο της νέας χρονιάς – Αλιεύτηκε στο λιμάνι της Καβάλας Αναρτήθηκε 4 Ιανουαρίου 2021 ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ – Άνοιξε το δρόμο ο Μέτιος για την πόλη της Ορεστιάδας (δημοπράτηση), ξεκίνησε η διαγωνιστική διαδικασία για την κατασκευή του δικτύου στην πόλη της Καβάλας Αναρτήθηκε 3 Ιανουαρίου 2021 Κυβερνητικός εκπρόσωπος: «Οι δραστηριότητες που ανεστάλησαν αυτή την εβδομάδα στις 11 Ιανουαρίου θα επανέλθουν μαζί με το άνοιγμα των σχολείων» Αναρτήθηκε 31 Δεκεμβρίου 2020 Δημοτικό Συμβούλιο Καβάλας 30/12/2020 – Να ψοφήσει η «πρόταση» του γείτονα… Αναρτήθηκε 29 Δεκεμβρίου 2020 Όλοι οι εργαζόμενοι στο ΕΚΑΒ Καβάλας αισθανόμαστε την ανάγκη να ευχαριστήσουμε δημόσια … Αναρτήθηκε 28 Δεκεμβρίου 2020 7 Ιανουαρίου ο ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΣ στο ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΑΒΑΛΑΣ – Ξεκίνησαν οι εργασίες προσομοίωσης για την υποδοχή του εμβολίου – (Το 100% του προσωπικού δήλωσε ότι θα εμβολιαστεί) Αναρτήθηκε 24 Δεκεμβρίου 2020 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗΣ ΑΜΘ: «Ολες οι επιχ/σεις ενισχύονται με τη μη επιστρεπτέα και όσες απορριφθούν λόγω ελλείψεων θα επανακαταθέσουν και θα στηριχτούν εν μέσω πανδημίας» Αναρτήθηκε 16 Δεκεμβρίου 2020 Την Μονάδα Επεξεργασίας Απορριμμάτων (ΜΕΑ) στην Αλεξανδρούπολη επισκέφτηκε ο Δήμαρχος Ξάνθης Αναρτήθηκε 12 Δεκεμβρίου 2020 Οι ευχές της Θασιακής Ένωσης Καβάλας Αναρτήθηκε 12 Δεκεμβρίου 2020 Δήμαρχος Παγγαίου: «οι σχολικές επιτροπές προχωρούν στην αγορά 180 tablets και 15 καρτών internet» Αναρτήθηκε 8 Δεκεμβρίου 2020 Το κλειδί του παλιού νοσοκομείου «έδωσε» ο Μακάριος στον Δήμαρχο Καβάλας λύνοντας στα αρμόδια υπουργεία το ιδιοκτησιακό (η ανακοίνωση Μουριάδη) Αναρτήθηκε 8 Δεκεμβρίου 2020 Άννα Μισσιριάν… Αναρτήθηκε 7 Δεκεμβρίου 2020 ΔΗΜΟΣ ΚΑΒΑΛΑΣ: Διανομή ελαιολάδου, κρέατος, φέτας, βρεφικών ειδών, από Δευτέρα -Παρασκευή 14-18 Δεκεμβρίου Αναρτήθηκε 7 Δεκεμβρίου 2020 «Οι ευπαθείς ομάδες μείνετε σπίτι, θα έρθουμε εμείς σε σας» Αναρτήθηκε 4 Δεκεμβρίου 2020 Έφυγε από τον COVID-19 ο νοσηλευτής, που έγινε προϊστάμενος στο πρωτόκολλο του Νοσοκομείου Καβάλας, χειροτονήθηκε παπάς, και ήταν μέλος των Γιατρών του Κόσμου Αναρτήθηκε 2 Δεκεμβρίου 2020 Σύσκεψη στο γραφείο του Περιφερειάρχη ΑΜΘ με το Διοικητή της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (σε πλήρη κινητοποίηση κυβέρνηση – φορείς) Αναρτήθηκε 2 Δεκεμβρίου 2020 ΚΑΒΑΛΑ – οδός Θεσ/νικης… Γίναμε Χόλλυγουντ!!! Αναρτήθηκε 30 Νοεμβρίου 2020 Ο Καβαλιώτης Μητροπολίτης Μποτσουάνας και Φρη Στέητ Γεννάδιος Στάντζιος, από την Αφρική στέλνει μνμ