- Οι Εβραίοι της Καβάλας στο κέντρο του Ολοκαυτώματος στην Ιερουσαλήμ. Μέσα από ένα σπάνιο άλμπουμ που περιέχει φωτογραφίες και υπογραφές μελών της εβραϊκής κοινότητας της Καβάλας, πριν δολοφονηθούν, οι περισσότεροι σε στρατόπεδο εξόντωσης του Β 'Παγκοσμίου Πολέμου στην Τρεμπλίνκα της Πολωνίας. Στο ίδιο σπάνιο άλμπουμ, τεκμήριο της ιστορίας της πόλης υπάρχουν , και άλλα πρωτότυπα έγγραφα. Όλα αυτά βρίσκονται στο αρχείο του Yad που είναι το Κέντρο μνήμης του παγκόσμιου ολοκαυτώματος Vashem στην Ιερουσαλήμ. Πριν μερικά χρόνια αναρτήθηκε αυτή η φωτογραφία , στην ετήσια Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος.

Η Καβάλα κλίνει ευλαβικά το γόνυ  στους συμπολίτες της που εξοντώθηκαν βίαια και άδικα τον Μάρτιο του 1943. 

Στις 3 και 4 Μαρτίου του 1943 η πόλη της Καβάλας έχασε σχεδόν το 10% του πληθυσμού της .. οι Εβραίοι στο θρήσκευμα κάτοικοι της συγκεντρώθηκαν με την βία και απομακρύνθηκαν από αυτήν, από τους Βούλγαρους κατακτητές της πόλης. 

Οι 1484 δεν γύρισαν ποτέ .. άφησαν την τελευταία τους πνοή σε στρατόπεδα συγκέντρωσης στην Γερμανία.

------------------------------ 

83 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ…

…Έτσι ξεκίνησε η αρχή του τέλους μιας ιστορίας έξι αιώνων των εβραίων της Καβάλας. Πενήντα ομάδες, αποτελούμενη η καθεμιά από δύο Βούλγαρους αστυνομικούς, είχαν αναλάβει τη συγκέντρωση των εβραίων από τα σπίτια τους, τη σήμανση και σφράγιση των σπιτιών τους, και την παράδοση, αν είναι δυνατόν όλων μαζί. Πρώτα καταγράφονται τα στοιχεία τους σε ειδικό βιβλίο κι έπειτα ελέγχονται και ερευνώνται από ειδική επιτροπή η οποία πραγματοποιεί αυστηρή σωματική έρευνα και κατάσχει χρηματικά ποσά. 379 οικογένειες αποτελούμενες από 1484 άτομα οδηγούνται στον όλεθρο.

Οι εικόνες συγκέντρωσης των εβραίων ήταν τρομακτικές : γέροι, παιδιά και γυναίκες, νυσταγμένοι και τρομοκρατημένοι, φορτωμένοι με βαλίτσες και δέματα, με συνεχή σπρωξίματα από τους αστυνομικούς να ωθούνται να φτάσουν στις καπναποθήκες που προορίζονταν για κρατητήρια. Μερικοί από αυτούς έπεφταν κάτω πιθανόν άρρωστοι και εξαντλημένοι από τις αποσκευές τους . Στις αποθήκες υποβάλλονταν σε αυστηρή σωματική έρευνα. Οι γυναίκες ελέγχθηκαν από γυναίκες. Παρόλο που είχε προβλεφθεί από τη Βουλγάρικη Κυβέρνηση ένα ποσό που αφορούσε τον σιτισμό των εγκλείστων, η σίτιση απλώς δεν έγινε. Τα χρήματα έφτασαν στην Καβάλα αλλά κανείς δεν ξέρει σε ποιες τσέπες κατέληξαν…

Ήταν άνοιξη, αρχές του Μάρτη του ’43… Κανείς από τους συμπολίτες μας δεν επέστρεψε…  (απόσπασμα από το βιβλίο μου οι «Εβραίοι στην Μέκκα του καπνού»)

Ιωσήφ (Φίκος) Μεβοράχ

(Κάτοικος Καβάλας).