ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ

Η ελληνορθόδοξη παιδεία, πρόκληση για το σήμερα. 

Με αφορμή την εορτή των Τριών Ιεραρχών.

Το αποστολικό ανάγνωσμα (Προς Εβραίους ιγ΄, 7-16) της σημερινής Θείας Λειτουργίας, ημέρα μνήμης και τιμής των αγίων Τριών Ιεραρχών, Βασιλείου του Μεγάλου, Γρηγορίου του Θεολόγου και Ιωάννου του Χρυσοστόμου, αρχίζει με μια ισχυρή προτροπή του αποστόλου Παύλου: «Να θυμάστε πάντοτε τους πνευματικούς σας ηγέτες, οι οποίοι σας δίδαξαν τον λόγο του Θεού. Να φέρνετε στο νου σας και να μελετάτε με ευλάβεια το τέλος του βίου και της ενάρετης συμπεριφοράς τους και να μιμείσθε την πίστη τους». Σήμερα, λοιπόν, ας εντρυφήσουμε με συντομία σε ορισμένα σημεία της προσφοράς των τριών αυτών μεγάλων προσωπικοτήτων του Έθνους μας, τους οποίους αιώνες τώρα θεωρούμε ως τους φωτεινούς οδηγούς και τους άριστους παιδαγωγούς κάθε Χριστιανού, ιδιαίτερα της νεολαίας. Με σφαιρική μόρφωση, συνδύασαν την ελληνική φιλοσοφία με την χριστιανική πίστη. Η πλούσια και εκφραστική ελληνική γλώσσα τους εξυπηρέτησε στην ερμηνεία της Αγίας Γραφής. Καλλιέργησαν τα Γράμματα και με τα σοφά συγγράμματά τους αναδείχθηκαν Οικουμενικοί Διδάσκαλοι.

Η ζωή των Τριών Ιεραρχών, αφιερωμένη στον Θεό, έλαμπε από αγιότητα και αρετή, περιστρεφόταν δε γύρω από τρεις βασικούς πνευματικούς άξονες, τρεις βασικές Αρχές: την Θεία Λατρεία, την φιλανθρωπία και τη γνώση. Α´: Έβρισκαν την κύρια έκφραση της ορθόδοξης Πίστης εντός της Θείας Λατρείας, για αυτό και οι τρεις συνέγραψαν κείμενα Θείων Λειτουργιών, τα δύο από τα οποία βρίσκονται σε συνεχή χρήση από την Εκκλησία μέχρι σήμερα. Β´: Εφαρμόζοντας τα διδάγματα του Ευαγγελίου, με στήριγμα την πίστη τους στον Θεό -που εκφραζόταν με την Θεία Λατρεία, ως επι/κοινωνία με τον Θεό, καθώς και την αγάπη προς κάθε άνθρωπο, στο πρόσωπο του οποίου έβλεπαν το πρόσωπο του Θεού- αγωνίσθηκαν υπέρ των πτωχών και των αδυνάτων, αντιτάχθηκαν στην κοινωνική αδικία και έτσι τα έργα της φιλανθρωπίας τους έμειναν υποδείγματα κοινωνικής δραστηριότητας μέχρι και σήμερα. Και Γ´: Τα συγγράμματά τους αποτελούν αστείρευτη πηγή γνώσεων και θείων αληθειών. Από αυτά, αιώνες τώρα, μορφώνονται όλα τα μέλη της Εκκλησίας και κατανοούν ορθά τα δόγματα και τις αλήθειες της χριστιανικής Πίστης μας. Και όχι μόνον. Οι Τρεις Ιεράρχες δημιούργησαν «Σχολή» Ελληνορθόδοξης Παιδείας, σύμφωνα με την οποία η εκπαίδευση δεν κατανοείται ως προσπάθεια μόρφωσης, αλλά ως προσπάθεια η οποία οδηγεί κάθε άνθρωπο να εκτιμά τη ζωή και τη δημιουργία, την ειρήνη και την αγάπη, όχι μόνο σαν έννοιες, αλλά σαν δώρα του Θεού, προσπάθεια η οποία διδάσκει όχι απλές αξίες για τη ζωή αλλά την ίδια τη ζωή, προσπάθεια η οποία, με βάση τα παραπάνω, γίνεται Παιδεία που καλλιεργεί την ανθρωπιά, την αλληλεγγύη, τον σεβασμό στην κτίση και την ειρήνη στις ψυχές των παιδιών μας, μια Παιδεία, δηλαδή, η οποία σχετίζεται με τον αληθινό φωτισμό του ανθρώπου. 

Οι Τρεις Ιεράρχες έζησαν σε περίοδο μεγάλης κρίσης: κρίσης πνευματικής, κρίσης ηθικής, κρίσης κοινωνικής, κρίσης οικονομικής. Ποικίλες δυνάμεις συγκρούονταν για την εξουσία, τον πλούτο, την ανακατάταξη της κοινωνίας και την επικράτησή τους. Μέσα σε αυτή την κρίση, οι Τρεις Ιεράρχες πολέμησαν και αντιμετώπισαν την κακία και τον αυταρχισμό των αρχόντων της εποχής τους και για τον λόγο αυτό εξορίστηκαν, κακοποιήθηκαν και υπέφεραν. Οι προσπάθειες των αρχόντων για ανατροπή του έργου και της μαρτυρίας της Εκκλησίας τελικά απέτυχαν, οι δε Τρεις Ιεράρχες παραμένουν, αιώνες τώρα, οι στύλοι και οι φάροι της ορθόδοξης χριστιανικής κοινωνίας και της ελληνορθόδοξης παιδείας.

Οι Αρχές των Τριών Ιεραρχών ας μάς υπενθυμίζουν ότι και στη σημερινή κοινωνία έχουμε ανάγκη να καταφύγουμε όχι σε πειραματισμούς και σε θολά νερά, αλλά στα κρυστάλλινα νερά της Πατερικής σοφίας και βιώσεως. Μόνο έτσι όλοι μας, κληρικοί, εκπαιδευτικοί, γονείς και μέλη της κοινωνίας μας θα είμαστε σε θέση να επιτελέσουμε το έργο μας, μεταδίδοντες την Πίστη, τη γνώση και την παράδοσή μας στις επόμενες γενεές και διαπαιδαγωγώντας ορθά τη νεολαία μας, η οποία, στο βάθος της ψυχής της, διατηρεί την αγνότητα και αθωότητά της.

ΕΚ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ Φ.Ν.Θ.

Αρχιμανδρίτης Ευάγγελος Υφαντίδης.