Ο ΕΛΓΑ έβαλε τελεία σε κάθε προσδοκία των αμπελουργών του Παγγαίου που περίμεναν άμεση στήριξη για τις καταστροφές που άφησε πίσω του ο περονόσπορος. Με απόφαση που δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών, ο Οργανισμός κατατάσσει την ασθένεια στις «προλήψιμες» και στέλνει κάθε συζήτηση περί ενίσχυσης για μετά το τρύγο.

Η θέση αυτή διατυπώθηκε επίσημα την Παρασκευή 7 Αυγούστου 2026, σε έγγραφο που φέρει την υπογραφή της Αναστασίας Μπελεσιώτη, προϊσταμένης της διεύθυνσης ασφάλισης και ενισχύσεων του ΕΛΓΑ. Παραλήπτης ήταν ο Γρηγόριος Γρουζίδης, πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Παγγαίου, ενώ κοινοποίηση έλαβαν τόσο ο Ζαφείριος Μυστακίδης, επικεφαλής της διοικούσας επιτροπής του ΓΕΩΤ.Ε.Ε. Ανατολικής Μακεδονίας, όσο και το γραφείο του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης.

Στον πυρήνα της απάντησης βρίσκεται μία ξεκάθαρη διαπίστωση: η απώλεια παραγωγής λόγω περονόσπορου δεν εμπίπτει στην ασφαλιστική κάλυψη. Η διοίκηση του Οργανισμού θεωρεί πως δεν πρόκειται για απρόβλεπτο γεγονός, εφόσον —όπως υποστηρίζει— η σωστή εφαρμογή καλλιεργητικών πρακτικών και έγκαιρων προληπτικών ψεκασμών θα μπορούσε να είχε αποτρέψει ή έστω να περιορίσει σημαντικά τη ζημιά.

Δεν κλείνει όμως εντελώς η πόρτα. Ο ΕΛΓΑ αφήνει ανοιχτό ένα στενό διάδρομο διαφυγής μέσω ένταξης σε πρόγραμμα Κρατικών Οικονομικών Ενισχύσεων — υπό όρους ιδιαίτερα δύσκολους να πληρωθούν. Θα χρειαστεί επιστημονική τεκμηρίωση από ειδική επιτροπή, επίσημη μετεωρολογική επιβεβαίωση ακραίων καιρικών φαινομένων, και απόδειξη ότι η ζημιά στην παραγωγή του νομού Καβάλας ξεπερνά το 30% σε σύγκριση με τον μέσο όρο της τελευταίας τριετίας.

Η παρακολούθηση της κατάστασης έχει ήδη ανατεθεί στο τοπικό υποκατάστημα του ΕΛΓΑ στην Καβάλα. Μόλις ολοκληρωθεί ο τρύγος, τα αιτήματα θα διαβιβαστούν στην κεντρική συντονιστική επιτροπή για αξιολόγηση. Ωστόσο, ακόμη κι αν εγκριθούν εκεί, την τελευταία λέξη θα την έχει το Υπουργείο Οικονομικών, καθώς απαιτείται δική του έγκριση δαπάνης μέσω έκδοσης ανάληψης υποχρέωσης.

Το πλήρες κείμενο της ανακοίνωσης έχει ως εξής:

«ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ ΕΛΓΑ.

 Ζημιές από περονόσπορο σε αμπελοκαλλιέργειες στο Δήμο Παγγαίου κατά την καλλιεργητική περίοδο έτους 2026

Σε απάντηση του ανωτέρω σχετικού (αριθ. πρωτ. 547/07.07.2026 και 568/13.07.2026 – Γραφείο Προέδρου ΕΛ.Γ.Α.), όπως μας διαβιβάστηκε αρμοδίως από το Γραφείο του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, που αφορά στην πρόκληση ζημιών από το παθογόνο Plasmopara viticola (περονόσπορος) σε αμπελοκαλλιέργειες στον Δήμο Παγγαίου κατά την καλλιεργητική περίοδο έτους 2026 και όσον αφορά στα θέματα της αρμοδιότητάς μας, σας γνωρίζουμε ότι: σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 5 του Ν. 3877/15.9.2010 (ΦΕΚ 160/Α΄/20.9.2010) «Σύστημα προστασίας και ασφάλισης της αγροτικής δραστηριότητας» στην ασφάλιση του ΕΛ.Γ.Α. υπάγονται συγκεκριμένοι φυσικοί κίνδυνοι που μπορεί να προκαλέσουν άμεσες ζημιές στη φυτική παραγωγή.

Οι κίνδυνοι και τα αντικείμενα ασφάλισης που καλύπτει ο ΕΛ.Γ.Α., οι όροι, οι προϋποθέσεις, οι περιορισμοί και οι διαδικασίες με τις οποίες πραγματοποιείται η υποχρεωτική ασφάλιση των ζημιών που προκαλούνται στη φυτική παραγωγή των συστηματικών καλλιεργειών περιγράφονται αναλυτικά στον Κανονισμό Ασφάλισης Φυτικής Παραγωγής (ΚΥΑ αριθ. 157502/27.7.2011 - ΦΕΚ 1668/Β΄/27.7.2011). 

Η μείωση της παραγωγής στις αμπελοκαλλιέργειες από τον προαναφερόμενο λόγο του περονόσπορου, δεν μπορεί να καλυφθεί ασφαλιστικά από τον ΕΛ.Γ.Α..

Σύμφωνα με τον Κανονισμό Κρατικών Οικονομικών Ενισχύσεων (ΚΥΑ αριθ. 146/40686/09.02.2024 – ΦΕΚ 1151/Β΄/19.02.2024) και ειδικότερα στο άρθρο 4 παρ. 3 προβλέπεται ότι μπορούν να ενταχθούν σε πρόγραμμα ενισχύσεων οι ζημιές στις περιπτώσεις, που αποδεδειγμένα φυτικές ασθένειες-προσβολές προκαλούνται από θεομηνίες, δυσμενείς καιρικές συνθήκες ή έκτακτα γεγονότα, που δεν μπορούν να αντιμετωπισθούν: α) γιατί δεν υπάρχουν τα κατάλληλα μέσα αντιμετώπισης, β) γιατί δεν το επιτρέπουν οι καιρικές συνθήκες (πχ. συνεχείς βροχοπτώσεις), γ) λόγω του σταδίου εκδήλωσης της ασθένειας (στάδιο συλλογής της παραγωγής), με αποτέλεσμα την απώλεια της παραγωγής. Στις περιπτώσεις αυτές το αίτημα θα συνοδεύεται απαραίτητα από γνωμάτευση ειδικευμένου Φορέα (Ινστιτούτου, Ιδρύματος, κ.λπ.) και επιστημονική τεκμηρίωση, όπου θα αποδεικνύεται η άμεση αιτιώδης σχέση μεταξύ δυσμενούς κλιματικού φαινομένου και ζημιάς.

Τα προβλήματα της ανάπτυξης του φυτού και της απώλειας παραγωγής στην καλλιέργεια αμπελιού που προκαλούνται από τον περονόσπορο, δεν συμπεριλαμβάνονται στα προαναφερόμενα καθώς θα μπορούσαν να προληφθούν ή να ελαχιστοποιηθούν με έναν συνδυασμό εφαρμογής κατάλληλων καλλιεργητικών τεχνικών και χημικών επεμβάσεων, προληπτικού χαρακτήρα κυρίως.

Η ζημιά στην καλλιέργεια δύναται υπό προϋποθέσεις να ενταχθεί σε πρόγραμμα κρατικών οικονομικών ενισχύσεων, για την αντιστάθμιση ζημιών στη γεωργία, εφόσον πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Ειδικότερα θα πρέπει:

i. η ζημιά να προτείνεται για ένταξη από τις Περιφερειακές Επιτροπές του ΕΛ.Γ.Α.,

ii. να τεκμηριώνεται με μελέτη Ειδικής Επιστημονικής Επιτροπής ότι η ζημιά οφείλεται σε συγκεκριμένη δυσμενή καιρική συνθήκη,

iii. τα επίσημα μετεωρολογικά στοιχεία να επιβεβαιώνουν το χαρακτηρισμό της καιρικής συνθήκης ως ακραίας (σε σχέση με μία ιστορική περίοδο αναφοράς) και

iv. η παραγωγή του έτους ζημιάς να έχει ζημιωθεί κατ' είδος σε επίπεδο Νομού/ΠΕ σε ποσοστό 30% και πάνω, σε σχέση με τη μέση απόδοση της καλλιέργειας τα προηγούμενα τρία έτη, με βάση τα επίσημα στατιστικά στοιχεία της χώρας.

Ο ΕΛ.Γ.Α. και συγκεκριμένα το αρμόδιο Υποκατάστημα Καβάλας, παρακολουθεί την εξέλιξη της πορείας της καλλιέργειας. 

Μετά την ολοκλήρωση της συλλογής της παραγωγής, συγκεντρώνονται τα σχετικά αιτήματα σε επίπεδο χώρας και μετά την επεξεργασία τους από την Κεντρική Συντονιστική Επιτροπή του ΕΛ.Γ.Α., εξετάζεται κατά πόσο τηρούνται τα προαναφερόμενα προκειμένου οι ζημιές να ενταχθούν ως επιλέξιμες, στο πρόγραμμα κρατικών οικονομικών ενισχύσεων για την αντιστάθμιση ζημιών στη γεωργία, έτους 2026 (Ετήσιο 2026).

Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η έγκριση της δαπάνης του προγράμματος από το Υπουργείο Οικονομικών, με σχετική έκδοση ανάληψης υποχρέωσης, δεδομένου ότι οι κρατικές ενισχύσεις, έχουν ενταχθεί στις δράσεις που παρακολουθούνται αυτοτελώς από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους (ΓΛΚ).

Για κάθε περαιτέρω διευκρίνιση είμαστε στη διάθεσή σας.»