Μέσα στο διάβα του χρόνου η Αγία Εκκλησία δοκίμασε την μανία πολυποίκιλων εχθρών. Οι πιο επικίνδυνοι όμως και οι πιο επώδυνοι ήταν οι αιρετικοί. Διότι πρώτα από όλα δρούσαν ύπουλα, κρυφά και παραπλανητικά. Αυτοαποκαλούμενοι ορθόδοξοι συμπαρέσυραν πολλούς πιστούς. Εκείνο όμως που προκαλούσε αφάνταστο πόνο στις ψυχές των Πατέρων ήταν το γεγονός ότι οι αιρετικοί ήταν μέλη της Εκκλησίας, ήταν σάρκα από την σάρκα της. Έτσι  οι πληγές που προκαλούσαν στο σώμα της εκκλησίας πονούσαν αφάνταστα πιότερο από τις πληγές των εξωτερικών εχθρών της. Οι πληγές τους προερχόταν από κακοήθεις όγκους που νεκρώνουν το μέλος, που επηρεάζεται απ΄ αυτούς και έχουν την τάση να εξαπλώνονται μολύνοντας όλο και περισσότερα υγιή μέλη, μετατρέποντάς τα σε καρκινώματα σε νεκρά κύτταρα, σε απονεκρωμένα μέλη της Εκκλησίας.

 Πάμπολλοι ήταν οι αιρετικοί που αντιμετώπισε απ΄ αρχής και αντιμετωπίζει μέχρι σήμερα η Εκκλησίας. Ήταν όλοι αυτοί που θέλησαν με τον εγωισμό, την πλάνη, την αναλήθεια, με τις αιματηρές πληγές των αποστασιών τους  και την πνευματική διαφθορά των κακοδοξασιών τους  να  διαρρήξουν τον άραφο χιτώνα του Χριστού και να μολύνουν με την αίρεση τους  την καθάρια και ζωογόνα πηγή της ορθοδόξου πίστεως, διαστρέφοντας την αλήθεια και σπείροντας ζιζάνια στις ψυχές των χριστιανών.

 Η Εκκλησία πάντοτε αντιμετωπίζει την αίρεση ως ασθένεια και με την χάρη του Αγίου Πνεύματος διακηρύττει την αλήθεια, ξεσκεπάζει την πλάνη και οδηγεί τους πιστούς, με πρωταθλητές της αλήθειας, τους Ποιμένες της, στον ασφαλή λειμώνα της Ορθόδοξης διδασκαλίας και ζωής. Μετά από κάθε αγώνα κατά των αιρέσεων η Εκκλησία βγαίνει πιο κραταιά, πιο φωτεινή, πιο ευλογημένη. Οριοθετώντας την ορθόδοξη δογματική διδασκαλία, συγγράφοντας αντιαιρετικά, δογματικά και απολογητικά κείμενα, συντάσσοντας όρους και κανόνες, εγκαθιστά, δια των Πατέρων, τους φωτεινούς οδοδείκτες της ορθής πλεύσης των πιστών προς τον λιμένα της σωτηρίας.

 Για να κατορθωθεί όμως τούτο, οι άγιοι Πατέρες βίωσαν τον πόνο, την θλίψη, τις εξορίες και τους διωγμούς ακόμη και τον ομολογιακό θάνατο. Και όλα τούτα για την αλήθεια. Γνωρίζοντας πως αλήθεια είναι ο Χριστός  και καθένας που δεν κατέχει την αλήθεια, που δεν διακηρύσσει την αλήθεια, δεν είναι με την Αλήθεια, επομένως δεν είναι με τον Χριστό. Η αίρεση οδηγεί στην απομάκρυνση από την Αλήθεια, στην αποκοπή από το σώμα του Χριστού, και τελικά στον πνευματικό θάνατο και στην αιώνια καταδίκη μακράν του Θεού, στο πυρ το εξώτερο.

 Στο γεροντικό αναφέρεται μία πολύ όμορφη ιστορία για το πώς οι Πατέρες αντιμετώπιζαν τη θέμα της αίρεσης. Κάποτε κάποιοι ασκητές, όταν άκουσαν για την φήμη του αββά Αγάθωνα, πήγαν να τον επισκεφθούν για να διδαχθούν απ΄ αυτόν. Θέλοντας λοιπόν να δοκιμάσουν την περίφημη αοργησία του τον ρώτησαν: «Εσύ είσαι ο πόρνος και υπερήφανος Αγάθωνας;», «Ναι», τους απαντά με ταπείνωση «Εγώ είμαι». «Εσύ είσαι ο φλύαρος και οκνηρός Αγάθωνας;», «Ναι, εγώ είμαι» τους λέγει πάλι. «Εσύ είσαι ο αιρετικός Αγάθωνας»  τον ξαναρωτούν, και τότε ο Αγάθωνας με επιμονή τους απαντά «Όχι δεν είμαι αιρετικός». Τότε απορημένοι οι ασκητές τον ρώτησαν γιατί ενώ δέχθηκε όλες τις κατηγορίες, αντέδρασε μόνο στην κατηγορία της αίρεσης και ο αββάς Αγάθωνας τους απάντησε και τους είπε «Με τα πρώτα ουσιαστικά περιγράφεται τον εαυτό μου, είναι όλα αυτά για τα οποία προσεύχομαι στον Θεό να με συγχωρήσει. Το να είσαι όμως αιρετικός σημαίνει ότι είσαι χωρισμένος από τον Θεό, και γω δεν θέλω με τίποτε να χωρισθώ από τον Θεό».

 Όλοι οι Πατέρες έτσι βλέπουν την αίρεση, και γι αυτό διαρκώς στην ζωή τους προσπαθούν να την απομακρύνουν από την προοπτική τους. Γνωρίζουν πως έξω από την Εκκλησία δεν υπάρχει σωτηρία, και όπως έλεγε ο Μέγας Φώτιο «αυτοί που εξέρχονται από την Εκκλησία, βρίσκονται πλέον έξω από την θεία κηδεμονία και πίπτουν πλέον στην θέληση και τη δυναστεία του σατανά».

 Γι αυτό και μείς σε κάθε λατρευτική μας σύναξη, αμέσως μετά την εκφώνηση των ιδρυτικών λόγων του μυστηρίου της Θείας Λειτουργίας, παρακαλούμε τον Κύριο να φυλάσσει και να σκέπει όλους τους ορθόδοξους επισκόπους που κηρύττουν ορθά το λόγο της αλήθειάς του, χωρίς να διαγράφουν ούτε ένα γιώτα, ή μία κεραία, αλλά μεριμνούν ακατάπαυστα για την ακεραιότητα της ορθής πίστεως και για την προστασία της λογικής τους ποίμνης από τους προβατόσχημους λύκους των αιρέσεων και οδηγούν σε τόπους αιώνιας αναψυχής τις ψυχές των ορθοδόξων πιστών.

                                         ΕΚ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ Φ.Ν.Θ.

                                          Αρχιμ. Παύλος Κίτσος.-