Βασίλης Λιόγκας: "Η Καβάλα χάρη στον Βασίλη που ανέλαβε από το μηδέν τον Σκακιστικό Όμιλο,τον αναβάθμισε, το δόξασε. Τον κατέστησε πρότυπο μαζικού λαϊκού αθλητισμού, φυτωρίου αθλητών, ευ αγωνίζεσθαι και υγιούς πρωταθλητισμού σε όλη την Ελλάδα"

Art Batis New Age Festival 2025 - Τέχνης Φλόγα

Ομιλία Βασίλη Λιόγκα τιμητική για Βασίλη Θεοδωρίδη

Σας ευχαριστώ για την τιμητική για μένα πρόσκληση σε μια εκδήλωση τιμής και μνήμης για τον ΒΘ, όπως έγινε και πριν 2 χρόνια από τον πιο αντιπροσωπευτικό φορέα της πόλης τον Δήμο Καβάλας.

Ο ΒΘ, παρά την νωπή και αισθητή πανελληνίως δράση του στο χώρο του σκακιού, παραμένει ένα σύμβολο και στοιχείο συνοχής του τοπικού μας πολιτισμού συνολικά, και μάλιστα με προοδευτικό πρόσημο, αλλά και της τοπικής μας πολιτικής. Η διατήρηση και ανάδειξη της μνήμης και ιδιαίτερα της δράσης του είναι, πιστεύω, διπλά αναγκαία σήμερα, σαν πηγή έμπνευσης και σαν πρότυπο, όταν γινόμαστε μάρτυρες πολιτιστικής παρακμής και κραυγαλέας έλλειψης υποδομών, και σε πολιτικό επίπεδο προσπαθειών αποδόμησης του δημοκρατικού κεκτημένου, άμβλυνσης κάθε έννοιας ανθρωπισμού και εθισμού σε γενοκτονίες, ακροδεξιάς αναβίωσης και μετάλλαξης του πολιτικού λόγου σε έναν άχρωμο λαϊκισμό.

Τούτων δεδομένων, συμβολές στην ανάδειξη προτύπων ήθους, ευγένειας, συνέπειας, μετριοπάθειας ως προς τα πάθη του χθες, και σίγουρα ξένων προς τις εργαλειοποιήσεις του σήμερα, είναι νομίζω σημαντικές.

Κι επειδή το «ήθος ανθρώπω δαίμων», με την Ηρακλειτίδεια λογική, το ήθος του ΒΘ καθόρισε την ζωή του: Ήταν ακριβοδίκαιος. Αντικειμενικός σε βαθμό παρεξήγησης από οικεία και φιλικά του πρόσωπα. Προσηνής, μειλίχιος και καταδεκτικός. Ήταν ένας σπάνιος άνθρωπος, καλλιεργημένος με βαθιά μόρφωση, με φυσική αρχοντιά, με έμφυτη ευγένεια, ένα ανοιχτό μυαλό, ένα βαθιά δημοκρατικό πνεύμα. Ήταν ένας ηγέτης που ενέπνεε με το προσωπικό του παράδειγμα σαν υπόδειγμα ακεραιότητας, υπόδειγμα εντιμότητας, ανιδιοτέλειας και κοινωνικής προσφοράς. 

Ξέρετε η Ειρήνη Παππά είχε πει ότι μόνο μια αριστοκρατία υπάρχει, η Αριστοκρατία του Πνεύματος. Ο Βασίλης Θεοδωρίδης ανήκε σε αυτή την αριστοκρατία. Στην αριστοκρατία του πνεύματος.

Εχοντας κατά καιρούς δίπλα του άξιους συνεργάτες προσεκτικά επιλεγμένους και εξασφαλίζοντας πολύτιμη υποστήριξη από τον Δήμο, ανεξάρτητα από πολιτικές αφετηρίες (τόσο από τον Λευτέρη Αθ, πολυεπίπεδη – αντίπαλο το 1982, όσο και από τον συμμαθητή του Στάθη Εριφ., Κ. Σιμ και Δ.Τσ. αργότερα στο σκάκι), έβαλε παντού τη σφραγίδα του απ’ όπου κι αν πέρασε. 

Η σεμνότητά του θα μετρίαζε τη σημερινή γενναιοδωρία όλων μας και θα μνημόνευε όλους αυτούς που τον βοήθησαν και μοιράστηκαν το βάρος μαζί του, από τον Γαμβρέλη, την Βυζοβίτη, την Τοροφία, τον Δαγκάκη, τον Κελβερίδη, τον Αξιώτη, τον Χαρπαντίδη, την Μορφάκη…μέχρι τη Νικη Παπαδοπουλου και τη Νέλλη Τόλα στα Συμπόσια Μεσογειακής Ποίησης, τον Βουλουτίδη στο Φωτογραφικό Όμιλο Καβάλας, αλλά και πολλούς συνοδοιπόρους σκακιστές απ τα παλιά, το Θ. Ταχτατζή, Ν. Παπαιωάννου, Γ. Παπαδόπουλο, γιατρό Χατζηπαντελή, Χ. Μπότσαρη.

Ήταν ένας ευπατρίδης του πνεύματος. 

Ήταν πολιτικό όν, δραστηριοποιήθηκε έντονα στις αρχές της δεκαετίας του ’80 ως μέλος του ΚΚΕ, και της Νομαρχιακής του Επιτροπής Καβάλας, και εκλεγμένος Δημοτικός Σύμβουλος το 1982 με την παράταξη του Γρηγόρη Μπαχάρη, με έντονη συμβολή στη διαμόρφωση του προγράμματος της παράταξης για τη λαϊκή στέγη και τα αναγκαία έργα υποδομής της πόλης. Άλλωστε την ίδια περίοδο εκλεγόταν συνεχώς στην διοίκηση του Τεχνικού Επιμελητηρίου και έχαιρε πάντα της εκτίμησης φίλων και αντιπάλων, γι’ αυτό άλλωστε ορίσθηκε -κοινή συναινέσει- Διευθυντής της Κοινοπραξίας ΔΕΠΟΣ – Δήμου Καβάλας, δύο αλληλοϋποβλεπόμενων αντισυμβαλλόμενων φορέων, του Δήμου Καβάλας με το ισχυρότατο λαϊκό έρεισμα του 1987 και μιας Δημόσιας Επιχείρησης υπό την κρατική εξουσία.

Προσωπικά τον γνώρισα σαν νέος μηχανικός στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, τότε ενιαίο ακόμα με τη Θράκη, του οποίου ήταν Γενικός Γραμματέας, με Πρόεδρο τον Τάκη Μπεζά, στέλεχος της Πανεπιστημονικής και ήδη από το 1980 Πρόεδρος του ΣΦΓΤ και δημοτικός σύμβουλος, κι από τότε δέθηκε η ζωή μου μαζί του, πίστεψα σ’ αυτόν, συμπορεύτηκα και τον υποστήριξα σ’ όλες τις επιλογές του, που ποτέ δεν χαρακτηρίστηκαν από ιδιοτέλεια κανενός είδους, ούτε καν από θεμιτή φιλοδοξία, το αντίθετο θα έλεγα, μόνο σεμνότητα, μετριοφροσύνη και αυταπάρνηση. Εκπροσώπησε επανειλημμένα την Δημοτική Αγωνιστική Συσπείρωση (ΔΑΣ), την δεκαετία 2000-2010 στο ΔΣ της Δημοτικής Βιβλιοθήκης και της Δημωφέλειας, με πλούσια συμβολή σε πρωτοβουλίες και εκδόσεις της στην υπηρεσία του τοπικού πολιτισμού.

Γιατί ο Βασίλης, εκτός από πολύτιμος φίλος ήταν ένας «Ποιητής» με την έννοια του «ποιώ», δημιουργώ, φτιάχνω. Ήταν ένας ποιητής των συλλογικών οραμάτων για το χτίσιμο ενός άλλου κόσμου των Ανθρώπων. Μη ξεχνάμε ότι ήταν αρχιτέκτονας.

Ενας τετοιος αρχιτέκτονας θεωρει τον εαυτό του άνθρωπο της σύνθεσης, στοχαστή και πρακτικό. Πιστεύει και θέλει να δημιουργήσει τις ανθρώπινες σχέσεις ορίζοντάς τες, συλλαμβάνοντας το πλαίσιο και τον διάκοσμό τους. Σε μια οπτική που συνδέεται με καλά γνωστούς ορίζοντες της σκέψης. 

Συνετέλεσε στο να δημιουργηθεί ένα πρότυπο πολεοδομικής, οικιστικής προγραμματισμένης ανάπτυξης της πόλης, με έντονα κοινωνικά χαρακτηριστικά και διάθεση 419 οικοπέδων με πολύ χαμηλές τιμές και 157 κατοικιών σε προσιτές τιμές, ενώ εξασφάλιζε στον Δήμο Καβάλας 26 στρέμματα Τράπεζας Γης. Ο ίδιος βέβαια ή οποιοσδήποτε συγγενής του δεν αποκόμισε ούτε ένα τετραγωνικό εκατοστό και μάλλον συν τω χρόνω έχασε και το μοναδικό πατρικό ακίνητο που διέθετε. 

Ο Βασίλης Θεοδωρίδης ήταν ο βασικός συντελεστής του πιο πετυχημένου, πρότυπου και πιλοτικού έργου της ΔΕΠΟΣ, μέσω της Κοινοπραξίας. Φυσικά με τη συνεργασία και τη σύμπνοια των αξιόλογων στελεχών της Κοινοπραξίας στην Καβάλα και την σθεναρή υποστήριξη του Δήμου Καβάλας.

Κι όταν οι διαφωνίες ΔΕΠΟΣ και Δήμου Καβάλας εξελίχθηκαν σε «τυφλή» αντιπαράθεση, ήταν χάρη στον συναινετικό και μετριοπαθή χαρακτήρα του Βασίλη, που βρέθηκε σε συμπληγάδες πέτρες μεταξύ διασταυρούμενων πυρών, που αποτράπηκε το ναυάγιο του έργου και υλοποιήθηκε χωρίς χρέη.

Δική μου παρένθεση και ερμηνεία: Η περίοδος του ανατρεπτικού ενθουσιασμού, των ευφάνταστων οραματισμών αλλά και της συστράτευσης με τις επαναστατικές λαϊκές δυνάμεις, είχε παρέλθει. Η διαμόρφωση ενός περιβάλλοντος που να ικανοποιεί τις ζωτικές ανάγκες της πλειοψηφίας των ανθρώπων, που είναι βασικά ίδιες, θα ήταν στο εξής μάλλον υπόθεση της λογικής παρά του πάθους. Σαν άλλος Le Corbygier (ο πρώτος που προέβαλε τόσο ξεκάθαρα τον εκσυγχρονισμό του δομημένου περιβαλλοντος ως ικανής και αναγκαίας συνθήκης γα τη θεραπεία των κοινωνικών δεινών), από τέτοιο ιδεολόγημα ορμώμενος, θα αφιερώσει όλη του την δημιουργική δραστηριότητα σε μια σειρά πολεοδομικές, κοινωνικές και πολιτιστικές ουτοπίες.

Αναζητώντας ένα άδειο κιβώτιο, σαν του Άρη Αλεξάνδρου, για να φυλάξει ό,τι πολυτιμότερο είχε.

Έγραψε έτσι ιστορία σε πολλά επίπεδα. Όταν κάποτε κάποια φωτισμένα μυαλά του μέλλοντος καταγράψουν την πολιτιστική ιστορία της πόλης μας τα τελευταία 50 χρόνια και πιο πριν, τότε ίσως αποτιμηθεί η προσφορά του Βασίλη Θεοδωρίδη, η δράση του και οι καινοτομίες του. Που κάλυψε τις ανάγκες ενός Οργανισμού Πολιτισμού του Δήμου Καβάλας, που δυστυχώς δεν δημιουργήθηκε ποτέ.

Ήταν ένας εργάτης του πνεύματος. Ήταν μια «μέλισσα» που μόνο δημιουργούσε στην κοινωνία. Δημιουργούσε στον πολιτισμό, στα γράμματα και στις τέχνες για πολλά χρόνια, χωρίς ναναι ο ίδιος καλλιτέχνης, όπως έλεγε, αλλά Φίλος των Γραμμάτων, άσχετα αν εμείς τον ταυτίζουμε με το Σκάκι με το οποίο ασχολήθηκε τα τελευταία 40 χρόνια και τα τελευταία 30 χρόνια αποκλειστικά με αυτό (χωρίς ναχει παίξει ούτε μια παρτίδα σκάκι, παρ’ ό,τι δεσπόζει μια σκακιέρα στο άδειο πλέον διαμέρισμά του).

Ήταν τόσο αφιερωμένος σε ό,τι έκανε, που ταυτιζόταν μ’ αυτό. Τον είχαμε ταυτίσει με την ΔΕΠΟΣ, με τη Στέγη, με τον Ζέφυρο, με το θεατράκι της Στέγης, με το Σκάκι. Παράλληλα, διεκδικούσε για λογαριασμό της κοινωνίας έχοντας πλήρη επίγνωση των λαϊκών αναγκών. Σε συνέντευξή του σε τοπική έκδοση στις 2/7/1993 με τίτλο «Στην Καβάλα λείπει ένα κεντρικό πνευματικό κέντρο», όπου μάλιστα χαρακτηρίζει «χρυσή για το ΣΦΓΤ την δεκαετία 1955-1965 όταν Πρόεδρος ήταν ο Δημ. Λαζαρίδης και Γραμματέας ο Χαρ. Λαλένης» (κι όχι η «δική» του), διαβάζουμε: «Η Στέγη παραμένει ένα καταφύγιο και μια εστία αντίστασης για όσους ενδιαφέρονται και αγωνίζονται για τα θέματα πολιτισμού στην πόλη μας. Αν κρατήσουμε κάποια πράγματα, θα τα καταφέρουμε παρ’ όλο που η τέχνη δεν μπορεί από μόνη της να φέρει την άνοιξη. Αν είχαμε ένα κράτος που να διέθετε παραπάνω χρήματα για τον πολιτισμό και μια τοπική αυτοδιοίκηση που να έδινε λιγότερη προσοχή στο πολιτικό όφελος και περισσότερη στο πολιτισμικό, επειδή σα χώρα έχουμε μια παράδοση στην τέχνη, θα ήταν τα πράγματα καλύτερα και θα μπορούσαμε κάπως να ελπίζουμε». 

Ανατρέχουμε στην «δική του» δεκαετία για το Σύνδεσμό Φίλων Γραμμάτων και Τεχνών. Τότε που παρέλασε όλη η αφρόκρεμα του πνευματικού χώρου της χώρας μας και δόθηκε η δυνατότητα στο λαό και τη νεολαία της περιοχής μας να γνωρίσει από κοντά προσωπικότητες όπως τους συνθέτες: Μ. Θεοδωράκη, Μ. Χατζηδάκη, Μ. Λοίζο, Θ. Μικρούτσικο, Ν. Μαυρουδή, Α. Κοντογεωργίου κ.α., τους Σκηνοθέτες Θ. Αγγελόπουλο, Ν. Κούνδουρο, Τ. Παπαγιαννίδη, τους Λογοτέχνες Ν. Βρεττάκο, Ι. Καμπανέλη, Ελλη Αλεξίου, Β. Βασιλικό, Μ. Πλωρίτη, Π. Ζάννα, Γ. Μιχαηλίδη, Μποστ, Κ. Μητροπούλου, τους Αρχαιολόγους Μ. Ανδρόνικο, Α. Πουλιανό, Γ. Χουρμουζιάδη, Δ. Λαζαρίδη, τους Ιστορικούς Ν. Σβορώνο, Α. Βακαλόπουλο, Κ. Μοσκώφ, τους Πανεπιστημιακούς και Επιστήμονες Σ. Κυδωνιάτη, Ε. Κριαρά, Α. Μπαγιώνα, Δ. Τσάτσο, Ι. Κακριδή, Φ. Βεγλερή, Φ. Κακριδή, Ε. Παπανούτσο, Σ. Πλασκοβίτη, Δ. Φατούρο, Μ. Μερακλή, Ν. Μάργαρη, Μ. Νικολινάκο, Σ. Ζορμπαλά, Ε. Μπιτσάκη, Ι. Μανωλεδάκη, Κ. Λιάσκα κ.α., τους Ζωγράφους Δ. Μυταρά, Χ. Καρρά, Α. Τάσσο, τους Δημοσιογράφους Β. Ραφαηλίδη, Μ. Ρεζάν, Π. Ευθυμίου, Γ. Μαρίνο, Π. Τσίμα, Ν. Αντωνόπουλο, Γ. Βότση, Γ. Κάρτερ, τους Πολιτικούς Μ. Μερκούρη, Κ. Σημίτη, Ρ. Κακλαμανάκη, Θ. Κατριβάνο, Α. Λεντάκη, Γ.Α. Μαγκάκη, Μ. Παπαγιαννάκη κ.α.. Ο Βασίλης ήταν πρόεδρος όλη αυτήν την περίοδο. Είχε αναγεννήσει τα 7 τμήματα με την αναδιάρθρωση της Στέγης και το νέο καταστατικό της κι είχε δημιουργήσει κι ένα 8ο, το Σκακιστικό.

Το θεατρικό εργαστήρι της Καβάλας που ήταν ο πρόδρομος του ΔΗΠΕΘΕ. Την κινηματογραφική λέσχη, άφησε την υποδομή του Ζέφυρου. Το θεατρικό εργαστήρι άφησε το θεατράκι της Στέγης. Τότε δεν υπήρχε ούτε το «Όσκαρ», ούτε το «Παλλάς». Δυστυχώς σήμερα και τα δυο (θεατράκι και Ζέφυρος) κινδυνεύουν να χαθούν οριστικά.

Δημιούργησε το μορφωτικό τμήμα, το εικαστικό, το μουσικό, φωτογραφικό όμιλο. Συνέβαλε ουσιαστικά την δεκαετία του 90 ώστε το τότε Μορφωτικό Τμήμα να διοργανώσει 5 αξιόλογα Συμπόσια Μεσογειακής Ποίησης αλλά και να συνεχιστεί η έκδοση των 10 τευχών του Υπόστεγου – βήματος των γραμμάτων της πόλης μας σε συνέχεια της Σκαπτής Ύλης. Βέβαια ήταν το 1983 που δημιουργήθηκε και το πρώτο Σκακιστικό σωματείο της Καβάλας ως τμήμα της Στέγης Φίλων Γραμμάτων και Τεχνών με πρωτοβουλία του Βασίλη Θεοδωρίδη.

Ήταν ένα τμήμα της στέγης και τα πρώτα χρόνια μέχρι περίπου το 1994 που μετά από επίπονες προσπάθειες συνενώθηκαν όλες οι σκακιστικές δυνάμεις της Καβάλας γιατί είχαν δημιουργηθεί και άλλα σκακιστικά σωματεία με αξιόλογη δραστηριότητα.

Το 1994 ο Βασίλης έλεγε ότι: «έκλεισε ο κύκλος μου στη Στέγη» και μερικοί από εμάς τον πιέζαμε να παραμείνει αλλά αυτός είχε πάρει την απόφαση του. Ήταν μια συνειδητή του  επιλογή τότε και είπε ότι θα αφιερωθεί στο Σκάκι. Ίσως να τον κούρασαν οι μικροψυχίες και στείρες κομματικές αντιπαραθέσεις. Σίγουρα πάντως το επέλεξε σαν ένα ευγενικό άθλημα με όρους ισότητας, ανθρωπισμού και αλληλεγγύης, έχοντας στην προμετωπίδα της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας του της FIDE (GENS UNA SUMUS). Το επέλεξε όμως και σαν μηχανικός, δηλαδή λάτρης της αφαιρετικής σκέψης, που αποθεώνεται στο σκάκι, οξύνει την κρίση και την διορατικότητα. Με το ∆ιαδίκτυο και την υπερπληροφόρηση την διασταυρωνόμενη, την αναδυόµενη, την προκύπτουσα, οι νέοι πραγµατικά χρειάζονται έναν τρόπο σκέψης που θα τους βοηθά να βρίσκουν το ουσιαστικό και να πετούν το επουσιώδες και αυτόν µόνο η αφαιρετική σκέψη µπορεί να προσφέρει.

Υπόδειγμα του αγνού αθλητισμού της παλιάς κοπής, το Σκάκι κινείται στα όρια του πολιτισμού και του αθλητισμού. Δεν μπορείς να το κατατάξεις αποκλειστικά σε ένα, άσχετα αν θεσμικά κατατάσσεται στον αθλητικό χώρο. Είναι Πνευματικό άθλημα.

Επειδή λοιπόν ενώθηκαν όλες οι δυνάμεις με πρωτοβουλία πάλι του Βασίλη σ’ έναν ενιαίο Σκακιστικό Όμιλο Καβάλας, γνώρισε πολύ μεγάλη άνθηση. Με το μεράκι του, με την προσωπική του ενασχόληση, με τη δημιουργικότητα που τον χαρακτήριζε, με τη μεγάλη του προσφορά.

Φυσικά ήμασταν και εμείς δίπλα, συμμετείχαμε σε διοικητικά συμβούλια (προσωπικά πρόεδρος 1998-2014) αλλά εκείνος ήταν ο εγκέφαλος. Δεν ήταν μόνο η Σταυρούλα Τσολακίδου. Ξέρετε ότι έβγαλε πολλούς πρωταθλητές. Η Σταυρούλα είναι η τελευταία αλλά και η μεγαλύτερη στις επιτυχίες. Θυμάμαι την πρόσκλησή μας (οι δυό μας και η Σταυρούλα) το 2014 στο Μέγαρο Μαξίμου, όπου ο Πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς την τίμησε και μετά από πρότασή μας εισήγαγε το Σκάκι στα δημοτικά σχολεία.

Έτσι έκανε και με την Άννα Μαρία Μπότσαρη. Από παιδί ήταν και εκείνη στο Σκάκι της Καβάλας. Ο Βασίλης της συμπαραστάθηκε με πάρα πολλούς τρόπους, όπως και την Κατερίνα Φαχιρίδου και τον Αντώνη Παυλίδη. Είχε και έχει  η Καβάλα πολλούς πρωταθλητές.

Η Καβάλα χάρη στον Βασίλη που ανέλαβε από το μηδέν τον Σκακιστικό Όμιλο, στην κυριολεξία από το μηδέν, ένα Σκακιστικό Όμιλο μιας Επαρχιακής πόλης και το μαζικοποίησε, τον αναβάθμισε, το δόξασε. Τον κατέστησε πρότυπο μαζικού λαϊκού αθλητισμού, φυτωρίου αθλητών, ευ αγωνίζεσθαι και υγιούς πρωταθλητισμού σε όλη την Ελλάδα». Και βέβαια, διεκδικούσε συνεχώς: όχι μόνο υλική και οργανωτική υποστήριξη ιδιαίτερα από τον Δήμο, αλλά και Στέγη. Ποιος δεν θυμάται την κινητοποίησή μας στην οδό Κύπρου με τους αγώνες εν μέσω του δρόμου, τις δεκάδες επιστολές ή τις εκατοντάδες αναφορές κατά την διάρκεια αγώνων και απονομών. Την πίεσή του προς την ΕΣΟ για ευνοϊκότερους όρους στα επαρχιακά σωματεία, για πριμοδότηση των σκακιστών που διαπρέπουν, για διάθεση επαγγελματιών προπονητών-σκακιστών στα σχολεία. Αυτοί οι αγώνες έδωσαν λύση και δεν έμεινε στο τέλος, σαν τη Στέγη, άστεγος.

Αυτό το καταφύγιο, αυτή η εστία αντίστασης εξέλιπε πλέον. Η καταστροφή της Στέγης του ΣΦΓΤ είναι η κραυγαλέα αντίφαση με οποιαδήποτε εκδήλωση τιμής. Σπουδαίες οι τιμητικές εκδηλώσεις και η υστεροφημία ανθρώπων όπως ο Βασίλης Θεοδωρίδης. Όμως η μεγαλύτερη τιμή είναι η έμπρακτη συνέχιση του έργου τους. Όταν οι υποδομές που δημιούργησε έχουν εξαλειφθεί ή υπολειτουργούν (θέατρο, σινεμά), οι Φίλοι των Γραμμάτων κατακερματισμένοι αλληλοϋποβλέπονται, το πολιτιστικό κίνημα είναι ουσιαστικά ανύπαρκτο, τέτοιοι άνθρωποι δεν τιμώνται τελικά. Ελπίζω, τουλάχιστον το Σκάκι θα συνεχίσει να πρωτοπορεί στην πόλη μας.

Βασίλης Λιόγκας, 5.8.2025